Những điểm chính
- Nên nhổ răng khôn khi chúng gây đau, nhiễm trùng, sâu răng, làm hại răng bên cạnh hoặc có nang; răng khôn khỏe, mọc đúng vị trí thường có thể giữ lại.
- Răng khôn thường mọc trong độ tuổi từ 17 đến 21, nên chụp X-quang định kỳ ở tuổi thiếu niên giúp phát hiện vấn đề sớm.
- Chụp CT 3D (CBCT) cho thấy chân răng khôn hàm dưới nằm gần dây thần kinh đến mức nào, giúp chúng tôi lên kế hoạch nhổ răng an toàn hơn.
- Phần lớn mọi người thấy đỡ nhiều sau ba đến năm ngày; tránh hút thuốc và dùng ống hút giúp phòng ngừa khô ổ răng.
Câu trả lời ngắn gọn
Nên nhổ răng khôn khi chúng gây ra vấn đề — đau, viêm nướu tái đi tái lại, sâu răng ở chỗ không thể làm sạch, làm hại chiếc răng phía trước, hoặc có nang — hoặc khi phim X-quang cho thấy vấn đề đang hình thành. Nếu răng khôn mọc thẳng, ăn khớp đúng với răng đối diện và quý vị giữ vệ sinh được, thường có thể giữ lại và chỉ cần kiểm tra trong các lần khám định kỳ.
Không phải chiếc răng khôn nào cũng cần nhổ. Dưới đây là cách phân biệt, việc nhổ răng gồm những gì, và cách hồi phục suôn sẻ.
Khi nào răng khôn mọc, và thế nào là răng “mọc kẹt”
Răng khôn là răng cối lớn thứ ba, những chiếc răng cuối cùng ở tận trong cùng. Theo trang MouthHealthy của Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA), răng khôn thường mọc trong độ tuổi từ 17 đến 21. Có người có đủ bốn chiếc, có người ít hơn, và có người không bao giờ có.
Khi không đủ chỗ, răng khôn có thể bị kẹt lại, nha sĩ gọi là răng mọc kẹt (impacted). Răng có thể nằm hoàn toàn dưới nướu hoặc trong xương, mọc nghiêng và đẩy vào răng cối phía trước, hoặc chỉ nhú lên được một phần. Chỗ mọc dở dang đó là nơi hay gây rắc rối: một vạt nướu giữ lại thức ăn và vi khuẩn ở chỗ bàn chải không với tới được.
Dấu hiệu răng khôn đang gây rắc rối
- Đau hoặc tức ở phía trong cùng của hàm, đôi khi lan lên tai
- Nướu phía sau răng cối cuối cùng bị sưng, đau hoặc chảy máu
- Vị khó chịu trong miệng hoặc hôi miệng cứ tái đi tái lại
- Khó há miệng hết cỡ
- Thức ăn hay bị nhét vào phía sau các răng trong cùng
- Sưng dọc theo xương hàm
Có những vấn đề hoàn toàn không gây triệu chứng. Sâu ở mặt sau của răng cối thứ hai, tiêu xương hoặc nang quanh một chiếc răng mọc ngầm thường chỉ thấy được trên phim X-quang, vì vậy chúng tôi luôn theo dõi răng khôn trong các lần khám định kỳ. Nếu cơn đau bùng lên vào cuối tuần, cẩm nang đau răng vào cuối tuần có thể giúp quý vị.
Khi nào không cần nhổ
Giữ lại răng khôn thường là hợp lý khi răng:
- Đã mọc hoàn toàn và mọc thẳng
- Ăn khớp với răng hàm đối diện để nhai
- Có thể chải răng và dùng chỉ nha khoa sạch sẽ
- Không có dấu hiệu sâu, túi nướu hay thay đổi bất thường trên phim X-quang
Một chiếc răng mọc ngầm hoàn toàn mà không có dấu hiệu bệnh cũng có thể được theo dõi thay vì nhổ. Giới chuyên môn chưa hoàn toàn thống nhất về việc nhổ răng khôn khỏe mạnh, không triệu chứng “để phòng xa”, nên chúng tôi xem xét phim X-quang và tình trạng cụ thể của quý vị thay vì áp dụng một quy tắc chung cho tất cả. Có một điều cần lưu ý: ADA khuyên răng khôn cần tiếp tục được theo dõi, vì vấn đề có thể xuất hiện về sau và rủi ro tăng theo tuổi.
Vì sao chúng tôi chụp CT 3D trước khi nhổ răng khôn hàm dưới
Chân răng khôn hàm dưới có thể nằm gần dây thần kinh xương ổ răng dưới (inferior alveolar nerve), dây thần kinh mang lại cảm giác cho môi dưới và cằm. Phim X-quang toàn cảnh thông thường là ảnh phẳng, nên có thể khiến chân răng và dây thần kinh trông gần nhau hơn, hoặc xa nhau hơn, so với thực tế.
Khi phim 2D cho thấy chân răng nằm gần dây thần kinh, chúng tôi chụp CT 3D (CBCT) ngay tại phòng nha. Phim cho thấy chính xác vị trí của chân răng, dây thần kinh và xương, để chúng tôi lên kế hoạch cách nhổ an toàn nhất. Tê môi hoặc cằm sau khi nhổ răng là chuyện không thường gặp và thường chỉ tạm thời, và việc lên kế hoạch cẩn thận giúp giữ rủi ro đó ở mức thấp. Nếu phim cho thấy răng nằm ở vị trí có rủi ro cao bất thường, chúng tôi sẽ thẳng thắn bàn với quý vị về mọi lựa chọn, kể cả việc giới thiệu quý vị đến nơi khác (referral).
Ngày nhổ răng diễn ra thế nào
Phần lớn các lần nhổ răng khôn mất khoảng một tiếng hoặc ít hơn, tùy số răng cần nhổ và vị trí của răng. Dưới đây là quy trình chung khi nhổ răng khôn:
- Trước khi đến: Nếu quý vị dùng an thần, hãy làm đúng hướng dẫn ăn uống của chúng tôi và nhờ người chở về. Nếu không dùng an thần, hãy ăn nhẹ trước khi đến.
- Gây tê: Chúng tôi gây tê kỹ và kiểm tra trước khi bắt đầu. Đa số bệnh nhân chỉ thấy hơi đè, không thấy đau, và chúng tôi làm theo nhịp của quý vị.
- Nhổ răng: Răng đã mọc lên có thể được lấy ra nguyên chiếc. Răng mọc kẹt có thể cần mở một đường nhỏ ở nướu và được chia thành nhiều phần để lấy ra, nhờ đó phải lấy bớt ít xương hơn.
- Hoàn tất: Chúng tôi có thể khâu bằng chỉ tự tiêu. Sau đó quý vị cắn gạc và về nhà với bản hướng dẫn chăm sóc sau nhổ răng.
Nếu quý vị lo lắng, chúng tôi có các lựa chọn an thần; bác sĩ sẽ xem bệnh sử để chọn cách phù hợp với quý vị. BS. Chloe Kim, nha sĩ tổng quát chú trọng mảng nhổ răng, luôn giải thích từng bước trước khi làm, bằng tiếng Anh hoặc tiếng Hàn.
Quá trình hồi phục
| Thời điểm | Điều bình thường | Điều giúp ích |
|---|---|---|
| 24 giờ đầu | Rỉ máu, thuốc tê tan dần, ê nhức | Cắn gạc, nghỉ ngơi, chườm đá 20 phút rồi nghỉ, lặp lại; ăn đồ mềm, mát; không khạc nhổ hay súc miệng |
| Ngày 2–3 | Sưng và cứng hàm nhiều nhất | Uống thuốc giảm đau theo hướng dẫn; súc miệng nhẹ nhàng bằng nước muối ấm sau 24 giờ đầu |
| Ngày 4–7 | Bớt sưng; đa số thấy đỡ nhiều | Dần dần ăn lại bình thường; giữ vùng nhổ răng sạch sẽ |
| 1–2 tuần | Chỉ tự tiêu; nướu lành kín | Trở lại sinh hoạt thường ngày |
| Vài tuần đến vài tháng | Xương lấp đầy dần bên dưới | Giữ đều lịch khám định kỳ |
Nhiều người nghỉ học hoặc nghỉ làm từ một đến ba ngày. Tránh vận động mạnh trong vài ngày đầu, và đừng chải trực tiếp lên chỗ nhổ răng trong ngày đầu tiên; chải nhẹ nhàng các răng còn lại.
Cách phòng ngừa khô ổ răng
Sau khi nhổ răng, một cục máu đông hình thành trong ổ răng để bảo vệ xương và dây thần kinh bên dưới trong lúc lành. Khô ổ răng (dry socket) xảy ra khi cục máu đông này tan hoặc bị bong ra quá sớm. Tình trạng này thường xuất hiện từ hai đến bốn ngày sau khi nhổ, với cơn đau sâu, nhức dồn dập có thể lan lên tai, thường kèm vị hoặc mùi khó chịu. Khô ổ răng hay gặp hơn sau khi nhổ răng khôn hàm dưới.
Để bảo vệ cục máu đông:
- Không hút thuốc lá hay thuốc lá điện tử (vape) ít nhất 72 giờ; càng lâu càng tốt
- Không dùng ống hút trong vài ngày đầu
- Không khạc nhổ hay súc miệng mạnh trong 24 giờ đầu
- Ăn đồ mềm và nhai bên kia
Nếu nghĩ mình bị khô ổ răng, hãy gọi cho chúng tôi. Tình trạng này rất dễ điều trị: chúng tôi nhẹ nhàng làm sạch vùng đó và đặt một miếng thuốc làm dịu, và đa số người thấy đỡ nhanh. Chúng tôi nhận ca cấp cứu trong ngày bảy ngày một tuần, trong giờ mở cửa.
Hãy gọi 911 hoặc đến phòng cấp cứu (ER) nếu chảy máu không cầm được dù đã ấn chặt, sưng lan lên mắt hoặc xuống cổ, khó thở hoặc khó nuốt, hoặc sốt cao.
Nhổ răng khôn tốn bao nhiêu
Chi phí chủ yếu tùy vào vị trí của răng. Theo mức giá thường gặp ở khu vực DFW và trên toàn quốc, nhổ một răng khôn đã mọc thường khoảng $100–$350 mỗi răng, còn tiểu phẫu nhổ răng mọc kẹt thường khoảng $250–$800 mỗi răng, răng nằm hoàn toàn trong xương ở mức cao hơn. Nếu cần an thần và chụp CT 3D thì tổng chi phí sẽ tăng thêm. Với cả bốn răng mọc kẹt, tổng chi phí có thể từ khoảng $1,000 đến $3,500 hoặc hơn.
Chi phí chính xác của quý vị tùy vào số răng, mức độ mọc kẹt, phim chụp, an thần và bảo hiểm; nhiều chương trình PPO trả một phần chi phí nhổ răng khôn. Với thanh thiếu niên từ 18 tuổi trở xuống, chúng tôi nhận bảo hiểm nha khoa Texas Medicaid và CHIP, nên quý vị cứ nhờ chúng tôi kiểm tra bảo hiểm của con. Chúng tôi đưa bảng báo giá bằng văn bản trước khi điều trị. Xem trang bảo hiểm và trả góp để biết các lựa chọn trả góp, cẩm nang chăm sóc răng khi không có bảo hiểm, hoặc đặt lịch tư vấn.
Câu hỏi thường gặp
Độ tuổi nào thích hợp để nhổ răng khôn?
Nếu răng khôn cần nhổ, nhiều nha sĩ chọn cuối tuổi thiếu niên hoặc đầu tuổi đôi mươi, khi chân răng chưa phát triển hoàn toàn và vết nhổ thường lành nhanh hơn. Nhưng chỉ riêng tuổi tác thì không phải là lý do để nhổ răng khỏe. Chúng tôi quyết định dựa trên phim X-quang, triệu chứng và vị trí của răng, chứ không dựa vào ngày sinh.
Nhổ răng khôn bao lâu thì hồi phục?
Đa số người thấy đỡ nhiều trong vòng ba đến năm ngày và sinh hoạt lại bình thường sau khoảng một tuần. Sưng thường nhiều nhất vào ngày thứ hai hoặc thứ ba. Nướu lành kín sau một đến hai tuần, và xương bên dưới tiếp tục lấp đầy trong vài tuần đến vài tháng.
Làm sao biết mình bị khô ổ răng?
Khô ổ răng thường xuất hiện từ hai đến bốn ngày sau khi nhổ răng, với cơn đau càng lúc càng tăng thay vì giảm, thường nhức dồn dập lên tai, kèm vị hoặc mùi khó chịu. Quý vị có thể thấy xương trong ổ răng thay vì cục máu đông sẫm màu. Hãy gọi cho chúng tôi — tình trạng này rất dễ điều trị bằng miếng thuốc đặt vào ổ răng.
Có phải nhổ cả bốn răng khôn cùng lúc không?
Không. Đôi khi chỉ cần nhổ những răng đang gây vấn đề, còn răng khỏe có thể giữ lại. Khi cần nhổ nhiều răng, làm trong một lần hẹn nghĩa là chỉ phải hồi phục một lần thay vì nhiều lần. Chúng tôi sẽ sắp xếp thời điểm phù hợp với sức khỏe, mức độ thoải mái, lịch trình và ngân sách của quý vị.
Dịch vụ liên quan
Về tác giả: BS. Chloe Kim
Với hơn 15 năm kinh nghiệm chăm sóc răng miệng, BS. Chloe Kim luôn điềm tĩnh và tận tay chăm sóc trong mỗi lần khám. Quê ở Seoul, Hàn Quốc, bác sĩ tập trung vào nhổ răng, nha khoa thẩm mỹ và implant, và luôn dành thời gian giải thích từng bước một cách rõ ràng, ân cần. Gặp gỡ đội ngũ.
